تاثیر بارگیری نامتقارن با شاول یا لودر بر سایش و آسیب کناره تایر دامپ تراک

وقتی یک سمت کامیون بیشتر از سمت دیگر بار بگیرد، تایرهای همان سمت وزنی را تحمل می کنند که فشار بادشان برای آن تنظیم نشده است. نتیجه به شکل آسیب کناره تایر دامپ تراک ظاهر می شود: ترک های ریز روی دیواره، گرمای بیش از حد و بریدگی هایی که ظاهرا بی مقدمه پیدا می شوند. بارگیری نامتقارن با شاول یا لودر یکی از پنهان ترین علت های این خرابی هاست، چون تا روز ترکیدن تایر نشانه روشنی نمی دهد. در ادامه می بینید چند سانتی متر انحراف بار چقدر از عمر تایر کم می کند و اپراتور چطور می تواند جلوی آن را بگیرد.

بارگیری نامتقارن چگونه بار تایرهای چپ و راست را نامتعادل می کند؟

بارگیری نامتقارن یعنی مرکز ثقل بار از محور طولی بدنه کمپرسی به یک سمت منحرف شود؛ در این حالت تایرهای همان سمت سهم بیشتری از وزن را می گیرند و سمت مقابل سبک می ماند.

در دامپ تراک های صلب معمولا حدود دو سوم وزن بارگرفته روی محور عقب قرار می گیرد، پس تایرهای دوقلوی عقب بیشترین فشار را از این انحراف می بینند. اضافه باری که سمت سنگین نسبت به سهم برابر می گیرد، از ضرب وزن محور عقب در میزان انحراف و تقسیم بر فاصله دو جفت تایر به دست می آید. جدول زیر نمونه ای با ۴۰ تن وزن روی محور عقب و فاصله ۲ متری دو جفت تایر است:

این برآورد ساده است و فرض می کند تایرها در حالت متعادل به ظرفیت اسمی نزدیک اند. ستون آخر بر پایه جدول بار و عمر تایر مکسام نوشته شده است. یک پاس کج ریخته شده به راحتی ده سانتی متر انحراف می سازد.

آسیب کناره تایر دامپ تراک از چه مکانیزمی شروع می شود؟

کناره تایر زیر بار زیاد بیش از حد خم می شود (Over-deflection)، از خمش مکرر گرم می شود، ترک می خورد و در نهایت لایه هایش از هم جدا می شوند. این مسیر اصلی آسیب کناره تایر دامپ تراک در بارگیری نامتقارن است.

فشار باد تایرهای یک محور برای میانگین بار تنظیم می شود. تایر سمت سنگین با همان فشار مثل تایر کم باد رفتار می کند: دیواره بیشتر خم می شود، ناحیه خمش به بخش ضخیم تر نزدیک طوقه می رسد و گرمای بیشتری تولید می کند. ردپای این گرما را در مطلب نشانه های گرمازدگی تایر دامپ تراک بررسی کرده ایم.

مسیر دوم ریزش است. بدنه ای که یک سمتش بیش از حد پر شده، سنگ ها را از همان لبه روی مسیر و کنار تایر می ریزد. برآورد مجله Pit & Quarry می گوید تا ۷۵ درصد خرابی های تایر معدنی از بریدگی و ضربه سنگ های رها شده است، و کناره نازک تر از آج، اولین قربانی این بریدگی هاست.

شاول یا لودر؛ کدام نامتقارن تر بارگیری می کند؟

هیچ کدام ذاتا بدتر نیست و ریسک هر ماشین فرق دارد. شاول با پاس های سنگین، ضربه و انحراف ناگهانی بار می سازد و لودر چرخ لاستیکی بیشتر بار را روی لبه نزدیک بدنه می ریزد.

سطل را طوری انتخاب کنید که کامیون با ۳ تا ۴ پاس کامل و بدون پاس نیمه پر شود، چون پاس ناقص معمولا به یک سمت می افتد. نکته دیگر ارتفاع است: کامیونی که تایر بزرگ تر یا دیواره افزوده گرفته، بدنه اش بالاتر آمده و لودر بدون برگرداندن سطل نمی تواند بار را وسط بریزد. ریزش از کنار بدنه از همین جا شروع می شود.

نشانه های بارگیری نامتقارن روی تایرها چیست؟

اگر تایرهای یک سمت کامیون پیوسته زودتر از سمت مقابل فرسوده شوند، اولین مظنون بارگیری نامتقارن است. در بازرسی روزانه این الگوها را چپ و راست مقایسه کنید:

• سایش شانه و کناره فقط در جفت تایر یک سمت محور عقب
• ترک های شعاعی یا خراشیدگی پایین دیواره در همان سمت
• بریدگی های تکراری روی کناره سمتی که بیشتر زیر ریزش مواد قرار می گیرد
• گرم تر بودن کناره یک سمت در پایان شیفت
• تفاوت سایش بین تایر داخلی و بیرونی هر جفت، که به هماهنگ نبودن تایرهای دوقلو هم مربوط می شود

قبل از نتیجه گیری سه عامل را کنار بگذارید، چون الگوی مشابه می سازند: اختلاف فشار باد، تنظیم نبودن زاویه چرخ و شیب عرضی جاده. سایش وسط آج معمولا به باد زیاد و سایش شانه به باد کم یا ناهماهنگی چرخ اشاره دارد. اگر الگو فقط یک سمت را درگیر کرده، بار را بررسی کنید.

چطور بارگیری را متعادل کنیم و از کناره تایر محافظت کنیم؟

هر پاس را روی محور طولی بدنه بریزید، تعداد پاس را ثابت نگه دارید و محل بارگیری را تراز و تمیز نگه دارید. مراحل عملی:

1. هر سطل را روی خط مرکزی بدنه تخلیه کنید و ترتیب پاس ها را طبق راهنمای سازنده کامیون ثابت نگه دارید.
2. سطل شاول یا لودر را برای ۳ تا ۴ پاس کامل انتخاب کنید و از پاس نیمه پرهیز کنید.
3. شیب عرضی محل بارگیری را در حد زهکشی نگه دارید (معمولا ۲ تا ۴ درصد)، چون شیب بیشتر بار را به یک سمت می راند.
4. یک بولدوزر پاکسازی کنار محل بارگیری مستقر کنید تا سنگ های ریخته شده جمع شوند.
5. از سیستم توزین کامیون یا بازخورد وزن هر پاس استفاده کنید تا اپراتور بداند مرکز بار کجاست.
6. فشار هر چهار تایر عقب را یکسان نگه دارید و اختلاف سایش چپ و راست را در بازرسی ثبت کنید.
7. نتیجه بازرسی تایر را به اپراتور شاول بازگردانید تا الگوی کج ریزی اصلاح شود.

جمع بندی

آسیب کناره تایر دامپ تراک معمولا از چند سانتی متر انحراف بار شروع می شود و با اضافه بار یک طرفه، خمش بیش از حد دیواره و ریزش سنگ به خرابی می رسد. ریختن هر سطل روی خط مرکزی، ثابت نگه داشتن ۳ تا ۴ پاس، تراز بودن محل بارگیری و یکسان بودن فشار تایرها ساده ترین راه پیشگیری است. اگر می خواهید لاستیک دامپ تراک متناسب با شرایط بارگیری معدن شما انتخاب شود، کارشناسان کاراتجارت نوا برای مشاوره کنار شما هستند.

سوالات متداول

آیا بریدگی روی کناره تایر دامپ تراک قابل تعمیر است؟

گاهی بله، ولی با محدودیت. آسیب نباید به ناحیه غیرقابل تعمیر نزدیک طوقه برسد و نباید از کناره به شانه ادامه پیدا کند. اگر کورد یا کمربندها بیرون زده باشند، تایر باید از سرویس خارج شود. ارزیابی نهایی را به تعمیرکار متخصص تایرهای OTR بسپارید.

آیا با بالا بردن فشار باد تایر سمت سنگین می شود اثر بار نامتقارن را جبران کرد؟

خیر. فشار تایرهای یک محور باید یکسان باشد و طبق جدول بار و فشار سازنده برای بیشترین بار واقعی تنظیم شود. فشار بیشتر در یک سمت، دیواره را سفت و ردپای تایر را نامنظم می کند و تایر را در برابر ضربه آسیب پذیرتر می سازد. راه درست، اصلاح محل ریختن بار است.

آیا بار خارج از مرکز به رینگ و تعلیق هم آسیب می زند؟

می تواند. بار خارج از مرکز شاسی را نامتقارن بارگذاری می کند و قطعات یک سمت، از جمله تعلیق و رینگ، فشار بیشتری می بینند. وقتی اضافه بار هم به آن اضافه شود، رینگ و تایر با هم خسته می شوند. بازرسی دوره ای رینگ های سمت سنگین را فراموش نکنید.

بار نامتقارن در پیچ ها چه اثری دارد؟

در پیچ، بار به سمت بیرون منتقل می شود و تایرهای سمت بیرونی بار بیشتری می گیرند. اگر بار از قبل به همان سمت منحرف باشد، این دو اثر روی هم جمع می شوند. داده های مکسام نشان می دهد پیچ متوسط عمر تایر را تا حدود ۹۰ درصد و پیچ تند تا حدود ۸۰ درصد کاهش می دهد.

بدون سیستم توزین، بار چپ و راست را چطور بسنجیم؟

از باسکول یا وزن کش های محوری قابل حمل استفاده کنید و وزن هر سمت را در چند نوبت بارگیری مقایسه کنید. اگر دستگاه ندارید، سایش و دمای کناره تایرها را در پایان شیفت چپ و راست ثبت کنید. اختلاف تکراری یعنی الگوی بارگیری یک طرفه وجود دارد.