Xổ số kiến thiết là ngành kinh doanh đặc thù, gắn trực tiếp với ngân sách nhà nước, nên địa bàn kinh doanh của công ty xổ số không phải muốn là được mà được pháp luật quy định rất rõ ràng. Một câu hỏi thường gặp là: Vậy ai là cơ quan có quyền quyết định phạm vi hoạt động của các công ty xổ số kiến thiết? Và vì sao chuyện này lại quan trọng đến mức phải được quản lý chặt chẽ đến vậy?

Theo quy định của Nghị định 30/2024/NĐ-CP – văn bản pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh hoạt động xổ số kiến thiết hiện nay – cơ quan duy nhất có thẩm quyền quy định địa bàn phát hành vé số của các công ty xổ số kiến thiết là Bộ Tài chính. Điều này có nghĩa là không một công ty xổ số nào được tự ý mở rộng hoạt động sang tỉnh khác, cũng không có tỉnh nào tự thỏa thuận đổi địa bàn hoặc “chia nhau thị trường”. Tất cả đều phải dựa trên quyết định chính thức của Bộ Tài chính.

Công ty Xổ số Tây Ninh

Lý do Bộ Tài chính giữ vai trò này xuất phát từ bản chất của xổ số kiến thiết. Đây không phải là hoạt động kinh doanh mang tính cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, mà là hoạt động tài chính công, tạo nguồn thu quan trọng cho từng tỉnh. Khi bạn mua một tờ vé số Đồng Tháp, Cần Thơ hay TP.HCM, phần lợi nhuận sau khi trả thưởng đều được nộp vào ngân sách địa phương, phục vụ các chương trình phúc lợi, xây dựng cơ sở hạ tầng, trường học, bệnh viện. Nếu để các công ty xổ số “lấn sân” nhau, nguồn thu này sẽ bị phân tán, gây thiệt hại lớn cho những tỉnh có dân số ít hơn.

Đó là lý do bạn sẽ thấy mỗi tỉnh trong khu vực miền Nam chỉ có một công ty xổ số kiến thiết, và mỗi công ty lại có lịch mở thưởng cố định theo ngày trong tuần. Hệ thống này không hề tự hình thành mà được xây dựng dựa trên quy hoạch của Bộ Tài chính, nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa các tỉnh. Bạn thử hình dung, nếu một công ty lớn như xổ số TP.HCM được phép bán vé chính thức tại các tỉnh lân cận, doanh thu của những công ty nhỏ hơn như Sóc Trăng hay Bạc Liêu chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng nặng. Và điều đó kéo theo nguồn thu ngân sách chênh lệch giữa các địa phương – điều mà ngành xổ số tuyệt đối không hướng đến.

Không chỉ dừng lại ở việc phân chia địa bàn, Bộ Tài chính còn có vai trò kiểm tra, giám sát và điều chỉnh phạm vi kinh doanh khi cần thiết. Quyết định điều chỉnh không được thực hiện tùy tiện, mà phải dựa trên nhiều yếu tố như biến động dân số, nhu cầu thị trường, tình hình kinh tế địa phương và điều kiện phát hành vé của từng công ty xổ số. Việc rà soát này giúp hệ thống xổ số vận hành ổn định hàng chục năm mà không xảy ra tình trạng cạnh tranh không lành mạnh hay xung đột thị trường.

Công ty xổ số TPHCM

Một điểm mà nhiều người dễ nhầm lẫn là: dù Bộ Tài chính quy định địa bàn kinh doanh, nhưng thực tế bạn vẫn có thể thấy vé số của tỉnh này được bán tại tỉnh khác. Đây không phải là sự mở rộng địa bàn chính thức, mà chỉ là việc người bán dạo tự mang vé đi bán nơi khác để tìm khách. Về mặt pháp lý, địa bàn phát hành – tức phạm vi công ty xổ số được phép phân phối vé đến đại lý – vẫn không thay đổi. Việc tiêu thụ tự phát của người bán vé số không ảnh hưởng đến quy định của Bộ Tài chính. Đây là lý do bạn có thể thấy vé số An Giang hoặc Bình Dương xuất hiện ở TP.HCM, nhưng công ty xổ số của các tỉnh này hoàn toàn không có đại lý chính thức tại TP.HCM.

Quy định địa bàn kinh doanh bởi Bộ Tài chính không chỉ nhằm bảo vệ ngân sách mà còn đảm bảo an ninh tài chính trong ngành xổ số. Một thị trường được quản lý tốt sẽ hạn chế tối đa các rủi ro như gian lận, bán vé giả, chi thưởng sai đối tượng hoặc mất cân bằng doanh thu giữa các tỉnh. Đồng thời, mỗi công ty xổ số kiến thiết sẽ có trách nhiệm tập trung vào thị trường “địa phương” của mình, hiểu rõ nhu cầu người dân, quản lý tốt đại lý và đảm bảo việc phát hành vé đúng chuẩn.

→ Xem thêm: Công ty XSKT có được ủyquyền đại lý trả thưởng xổ số?

Bên cạnh đó, hệ thống giám sát của Sở Tài chính các tỉnh và Hội đồng Giám sát xổ số cũng giúp Bộ Tài chính nắm được tình hình thực tế tại từng địa phương. Tuy các cơ quan này không có quyền quyết định địa bàn kinh doanh, nhưng họ là “tai mắt” quan trọng giúp phát hiện những bất cập hoặc thay đổi cần thiết để Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh quy định khi cần.

Nhìn tổng thể, việc quy định địa bàn kinh doanh xổ số không phải là chuyện phân chia ranh giới đơn thuần mà là một phần của chiến lược quản lý tài chính công rất bài bản. Nhờ sự quản lý thống nhất của Bộ Tài chính, hệ thống xổ số kiến thiết miền Nam – miền Trung – miền Bắc duy trì được sự ổn định suốt nhiều năm, tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách tỉnh và bảo đảm lợi ích của người chơi.